«زانتان گام (Xanthan gum) یک ماده غلیظکننده پودری است که معمولاً در محصولاتی از سسهای سالاد گرفته تا لوازم آرایشی یافت میشود. اگر وگان هستید یا به تخممرغ آلرژی دارید، زانتان گام یک جایگزین عالی بهعنوان عامل چسبندگی در کیکها و سایر محصولات پختهشده است. همچنین میتوانید از آن برای ایجاد بافتی لوکس و غلیظ در اسموتیها، سسها و چاشنیها استفاده کنید.
علاوه بر آشپزی و شیرینیپزی، زانتان گام برای غلیظ کردن شامپوها و ژلهای شستشوی خانگی نیز کاربرد دارد. مقدار کمی از این ماده کارایی زیادی دارد؛ بنابراین اگر یک بسته از آن را تهیه کنید، مقدار کافی برای امتحان کردن تمام کاربردهای متنوع آن در دسترس خواهید داشت.»
نکاتی که باید بدانید:
- برای وگان کردن یا سازگار کردن محصولات پختهشده با حساسیتهای غذایی، به ازای هر عدد تخممرغ در دستور پخت، از ۱/۴ قاشق چایخوری زانتان گام استفاده کنید.
- دفعه بعد که قصد درست کردن سس، سس سالاد، گریوی (آب گوشت غلیظ) یا اسموتی داشتید، از زانتان گام به عنوان غلیظکننده استفاده کنید.
- اگر هنگام اضافه کردن زانتان گام به دستور پخت، متوجه گلوله شدن آن شدید، سعی کنید ابتدا آن را در مقدار مساوی روغن یا گلیسیرین حل کنید.
- با مخلوط کردن چای، جوش شیرین، صابون کاستیل (صابون زیتون)، اسانس روغنی و زانتان گام، شامپوی خانگی خودتان را بسازید.
مواد لازم
کیک شکلاتی وگان
- ۳ پیمانه (۳۶۰ گرم) آرد همهکاره (سفید نشده)
- ۱/۲ پیمانه (۵۰ گرم) پودر کاکائو تلخ
- ۲ و ۱/۲ قاشق چایخوری (۶ گرم) زانتان گام
- ۲ قاشق چایخوری (۱۴ گرم) جوش شیرین
- ۱ قاشق چایخوری (۸ گرم) نمک کوشر
- ۲ پیمانه (۴۷۰ میلیلیتر) آب
- ۲ پیمانه (۳۶۰ گرم) شکر دِمِرر (Demerara) (میتوان با شکر سفید یا قهوهای جایگزین کرد)
- ۳/۴ پیمانه (۱۸۰ میلیلیتر) روغن گیاهی
- ۲ قاشق غذاخوری آمریکایی (۳۰ میلیلیتر) سرکه سفید
- ۲ قاشق چایخوری (۹.۹ میلیلیتر) عصاره وانیل
اسموتی پروتئینی پینا کولادا
- ۱ عدد موز یخزده
- ۱ اسکوپ پودر پروتئین وانیلی
- ۱/۲ قاشق چایخوری (۲.۵ میلیلیتر) عصاره نارگیل
- ۱/۴ پیمانه (۵۹ میلیلیتر) آناناس کنسروی
- ۱ پیمانه (۲۴۰ میلیلیتر) شیر (یا یک جایگزین گیاهی شیر)
- ۱ قاشق چایخوری (۲.۵ گرم) زانتان گام
شامپوی چای
- ۱ گالن آمریکایی (۳.۸ لیتر) چای دَمکرده
- ۱/۲ پیمانه (۲۶۰ گرم) جوش شیرین
- ۱/۴ پیمانه (۵۹ میلیلیتر) صابون کاستیل
- ۳ قاشق چایخوری (۷.۵ گرم) زانتان گام
- ۱۰ قطره اسانس روغنی (مانند اسطوخودوس، لیمو یا پرتقال وحشی)
متد 1: ترکیب صمغ زانتان در دستور العملها
«اگر وگان هستید یا به تخممرغ حساسیت دارید، از زانتان گام بهعنوان عامل چسبندگی (بایندر) استفاده کنید. زانتان گام یک غلیظکننده چندکاره است و جایگزینی عالی برای تخممرغ در دستورهای پختوپز محسوب میشود. کافی است تخممرغ را از دستور حذف کنید و ۱ تا ۲ قاشق چایخوری (۲.۵ تا ۵ گرم) زانتان گام را با مواد خشک مخلوط کرده و هم بزنید.
هرچه زانتان گام بیشتری استفاده کنید، محصول پختهشده شما متراکمتر (سفتتر) خواهد شد. بهطور کلی، به ازای هر ۱ پیمانه (۱۲۰ گرم) آرد، از ۱/۲ تا ۱ قاشق چایخوری (۱ تا ۲.۵ گرم) زانتان گام، یا به ازای هر عدد تخممرغ از حدود ۱/۴ قاشق چایخوری (۰.۵ گرم) استفاده کنید. همچنین میتوانید دستورهای پخت بسیاری را که در آنها از زانتان گام استفاده شده است، بهصورت آنلاین پیدا کنید.
از کجا بخرم؟
شرکت شهرشیمی به عنوان یکی از واردکنندگان عمده زانتان گام، این محصول را در گرید خوراکی و صنعتی به فروش میرساند. جهت خرید صمغ زانتان، با کارشناسان فروش ما در تماس باشید.
«۲. سسها و چاشنیها را با ۱/۸ قاشق چایخوری (۰.۲۵ گرم) زانتان گام غلیظ کنید. اگر مواد تشکیلدهنده سس سالاد مورد علاقهتان را بررسی کنید، احتمالاً نام زانتان گام را در آن خواهید دید. سعی کنید مقدار کمی از آن را به سسهای تابهای، گریوی (آب گوشت غلیظ) یا چاشنیهایی که خودتان در خانه درست میکنید، اضافه کنید. این ماده بهعنوان یک امولسیفایر عمل میکند؛ به این معنی که به غلیظ شدن سسها و چاشنیها کمک کرده و از جدا شدن اجزای آنها از یکدیگر جلوگیری میکند.
برای مثال، ۲ و ۱/۲ پیمانه (۵۹۰ میلیلیتر) کچاپ را با ۲ قاشق غذاخوری (۳۰ میلیلیتر) از هر کدام: سس سویا، خمیر یوزو-کوشو (yuzu-kosho) و آب یوزو (نوعی مرکبات ژاپنی) مخلوط کنید. وقتی مواد بهخوبی با هم ترکیب شدند، ۱/۸ قاشق چایخوری (۰.۵ گرم) زانتان گام اضافه کرده و سپس به مدت ۱۰ تا ۲۰ ثانیه با سرعت کم مخلوط کنید.»
«با استفاده از آن، اسموتیها و کوکتلهای کمکالریتر درست کنید. بهجای استفاده از ماست یا بستنی، اسموتیهای سالم خود را با ۱/۲ تا ۱ قاشق چایخوری (۱ تا ۲.۵ گرم) زانتان گام به ازای هر ۱ پیمانه (۲۴۰ میلیلیتر) مایعات، غلیظ کنید. به یاد داشته باشید که زانتان گام بیشتر به معنای غلظت بیشتر است، بنابراین بسته به سلیقه خود، مقدار آن را کم یا زیاد کنید.
اگر طرفدار کوکتلهای کفدار (مانند جین فیز) هستید اما میخواهید سفیده تخممرغ و کالری اضافی آن را حذف کنید، مقدار کمی زانتان گام به شیکر کوکتل خود اضافه کنید.
برای نوشیدنیهای شیرین مانند مارگاریتا، سعی کنید با جوشاندن مقادیر مساوی آب و شکر تا زمانی که شکر حل شود، یک شربت ساده تهیه کنید. اجازه دهید شربت به دمای محیط برسد، آن را به مخلوطکن منتقل کنید، ۱/۸ قاشق چایخوری (۰.۵ گرم) زانتان گام به آن اضافه کرده و حدود ۱۵ ثانیه با سرعت کم مخلوط کنید.»
«۴. برای جلوگیری از گلوله شدن، آن را با روغن یا گلیسیرین مخلوط کنید. زانتان گام در آب محلول است و هم در آب گرم و هم در آب سرد حل میشود. با این حال، گاهی اوقات ممکن است گلوله شود، بهویژه زمانی که بهشدت هم زده نشود. برای کمک به حل شدن یکنواخت آن، سعی کنید ۱ واحد زانتان گام را با ۱ تا ۲ واحد روغن یا گلیسیرین مخلوط کرده و هم بزنید، سپس آن را به مایعات اضافه کنید.
شما میتوانید گلیسیرین را از فروشگاههای مواد غذایی، داروخانهها و بهصورت آنلاین تهیه کنید. ممکن است آن را با نامهای گلیسرول یا گلیسیرین برچسبگذاری شده ببینید.
هنگامی که زانتان گام را به صورت پودری یا محلول به یک مایع اضافه میکنید، حتماً تا زمانی که مایع غلیظ شود، بهطور مداوم هم بزنید.
هنگامی که زانتان گام را به صورت پودری به مواد خشک، مانند آرد اضافه میکنید، آن را کاملاً هم بزنید تا بهطور یکنواخت در مواد پخش شود.»
متد 2: پخت کیک شکلاتی وگان
«۱. یک قالب کیک ۹ در ۱۳ اینچی (۲۳ در ۳۳ سانتیمتری) را با روغن یا اسپری مخصوص پختوپز چرب کنید. یک دستمال کاغذی را به حدود ۱ قاشق غذاخوری (۱۵ میلیلیتر) روغن کانولا یا روغن گیاهی آغشته کنید و سپس آن را روی کف قالب کیک بکشید. بهعنوان جایگزین، میتوانید کف قالب را با اسپری روغن چرب کنید.
همچنین میتوانید از قالبهای میانتهی (باندت) یا قالب مافین استفاده کنید. اگر این کار را انجام دادید، فقط لازم است زمان پخت را کمی تنظیم کنید.»
«۲. آرد، پودر کاکائو، زانتان گام، جوش شیرین و نمک را با هم مخلوط کنید. مواد خشک را در یک کاسه متوسط بریزید، سپس آنها را با همزن دستی هم بزنید تا کاملاً با هم ترکیب و یکدست شوند.
حتماً بهجای قاشق یا لیسک، از همزن دستی استفاده کنید. هم زدن کمک میکند تا گلولههای احتمالی مواد باز شوند.»
«۳. روغن گیاهی، شکر، آب، سرکه و عصاره وانیل را با هم ترکیب کنید. با استفاده از یک لیسک، روغن و شکر را در یک کاسه بزرگ مخلوط کنید (از همان کاسهای که مواد خشک را در آن ریختید استفاده نکنید). سپس آب، سرکه و وانیل را اضافه کرده و مواد مایع را هم بزنید تا کاملاً با هم ترکیب شوند.
شاید فکر کنید که شکر جزء مواد خشک است، اما در شیرینیپزی، شکر را جزو مواد مایع (تر) دستهبندی میکنند.»
«۴. مواد تر و خشک را با هم مخلوط کنید. حدود نیمی از مواد خشک را به مواد تر اضافه کرده و آنها را با لیسک با هم مخلوط کنید. وقتی ترکیب شدند، باقیمانده مواد خشک را اضافه کنید. هم زدن را فقط تا حدی ادامه دهید که مایه یکدست شود، سپس آن را در قالب کیک بریزید.
بیش از حد هم زدن مایه کیک میتواند باعث سفت و متراکم شدن آن شود؛ بنابراین زمانی که دیگر رگهای از مواد خشک در مایه ندیدید، هم زدن را متوقف کنید.»
«۵. کیک را به مدت ۴۰ دقیقه در فری که از قبل با دمای ۳۵۰ درجه فارنهایت (۱۷۷ درجه سانتیگراد) گرم شده است، بپزید. کیک را تا زمانی بپزید که اگر خلالدندانی را در مرکز آن فرو کردید، بدون هیچ اثری از مایه خیس خارج شود. آن را از فر خارج کنید و اجازه دهید ۱۰ دقیقه روی توری سیمی داخل قالب خنک شود.
اگر از قالب میانتهی (باندت) استفاده کردهاید، زمان پخت حدود ۵۵ دقیقه خواهد بود. برای قالب مافین، مایه کیک را به مدت ۲۲ دقیقه بپزید.»
«۶. کیک را به توری سیمی منتقل کنید. پس از اینکه اجازه دادید کیک ۱۰ دقیقه خنک شود، یک چاقو یا لیسک فلزی نازک را دور لبههای کیک بکشید. توری سیمی را روی قالب بگیرید، قالب را برگردانید تا کیک روی توری قرار بگیرد، سپس قالب کیک را بردارید.
- اگر از قالب مافین استفاده کردهاید، یک حوله روی قالب قرار دهید، آن را وارونه کنید و کاپکیکها را با حوله بگیرید. سپس آنها را روی توری سیمی قرار دهید تا کاملاً خنک شوند.
- قالب همچنان داغ خواهد بود، بنابراین برای گرفتن آن از دستکش فر استفاده کنید.»
«۷. پس از اینکه کیک به دمای محیط رسید، روی آن را با فراستینگ بپوشانید. اجازه دهید کیک ۱ تا ۲ ساعت بماند تا کاملاً خنک شود، سپس آن را به ظرف سرو منتقل کنید. با استفاده از یک کاردک یا لیسک مخصوص قنادی، فراستینگ وگان (گیاهی) مورد علاقه خود را روی کیک بمالید؛ سپس آن را برش زده و به عنوان دسر سرو کنید.
خامه یا فراستینگ زدن روی کیک خنک راحتتر است و هنگام کار، کیک کمتر خرد میشود.
اگر کیک را در قالب میانتهی (باندت) پختهاید، میتوانید با استفاده از یک پودرپاش یا صافی ریز، روی آن پودر قند بپاشید.»
«۸. باقیمانده کیک را میتوانید ۳ تا ۴ روز نگهداری کنید. کیک را در ظرفی دردار و در دمای اتاق قرار دهید. از آنجا که قسمتهای برشخورده زود بیات میشوند، برای تازه ماندن کیک، روی آنها را با سلفون بپوشانید.»
متد 3 درست کردن اسموتی پروتئینی پینا کولادا
«۱. مواد اولیه را به ترتیب (با اولویت مایعات) داخل مخلوطکن بریزید. ابتدا شیر را اضافه کنید، سپس به ترتیب عصاره نارگیل، آناناس، پودر پروتئین، زانتان گام و موز یخزده را داخل آن بریزید.
اضافه کردن مواد مایع در ابتدا، فشار کمتری به مخلوطکن وارد میکند و روند میکس کردن را سرعت میبخشد.
مرحله ۲: مواد را تا زمانی که یکدست شوند، مخلوط کنید.
مخلوطکن را با سرعت کم روشن کنید تا موز یخزده شروع به خرد شدن کند و یک گرداب در مرکز مخلوطکن ایجاد شود. سپس بهتدریج سرعت را افزایش دهید تا مواد کاملاً صاف و یکدست شوند (حدود ۲ تا ۳ دقیقه).
اگر از همان ابتدا مخلوطکن را روی سرعت بالا قرار دهید، تیغهها بهجای خرد کردن مواد، آنها را به دیوارهها میپاشند.
مرحله ۳: برای تنظیم غلظت، مقدار زانتان گام را کم یا زیاد کنید.
اگر اسموتی رقیقتری میخواهید، مقدار زانتان گام را به نصف کاهش دهید. برای داشتن جایگزینی شیرین برای بستنی یا ماست یخزده، حدود ۱/۲ قاشق چایخوری (۱ گرم) بیشتر زانتان گام اضافه کنید تا اسموتی شما به یک دسر غلیظ تبدیل شود.
میتوانید روی این دسر را با پودر نارگیل، خلال بادام یا توتفرنگی اسلایسشده تزئین کنید.
مرحله ۴: برای تهیه یک کوکتل کلاسیک، پودر پروتئین را با ۲ اونس (۵۹ میلیلیتر) رام جایگزین کنید.
شیک پروتئین یک گزینه سالم و سریع برای صبحانه است، اما اگر هوس یک کوکتل خنک کردهاید، پودر پروتئین را حذف کرده و بهجای آن، مقداری رام تیره یا روشن اضافه کنید تا یک پینا کولادای کفدار و لذیذ داشته باشید.»
متد 4: ساخت شامپوی چای خانگی
مرحله ۱: ۱ گالن (۳.۸ لیتر) چای را به مدت ۵ تا ۶ دقیقه دم کنید.
آب را در یک قابلمه بزرگ بریزید و روی حرارت متوسط رو به بالا قرار دهید تا به دمای جوش برسد. بهمحض جوش آمدن، شعله را خاموش کنید، برگهای چای یا کیسههای چای را اضافه کرده و اجازه دهید ۵ تا ۶ دقیقه دم بکشند.
- بهعنوان یک قانون کلی، به ازای هر ۱ پیمانه (۲۴۰ میلیلیتر) آب، از ۱ کیسه چای یا حدود ۱ قاشق غذاخوری (۲ گرم) چای خشک استفاده کنید. برای ۱ گالن (۳.۸ لیتر) چای، از ۱۶ کیسه چای یا حدود ۱ پیمانه (۳۲ گرم) چای خشک استفاده کنید.
- از چای مورد علاقه خود یا نوعی که عطر آن را دوست دارید استفاده کنید. چای سبز، اسطوخودوس یا مرکبات، عطرهای فوقالعادهای برای شامپو ایجاد میکنند.
- توجه داشته باشید که چایهای پررنگ (مانند چای سیاه، تمشک، رزماری یا مریمگلی) ممکن است موهای شما را تیرهتر کنند و چای بابونه، زردچوبه و گل همیشه بهار میتوانند موها را روشنتر کرده یا هایلایت ایجاد کنند. این تأثیرات معمولاً پس از یک بار استفاده چندان محسوس نیستند. اگر میخواهید از شامپوی چای برای رنگ کردن موهایتان استفاده کنید، هر ۱ تا ۲ روز یکبار از آن استفاده کنید تا به رنگ دلخواه برسید.
مرحله ۲: کیسههای چای را خارج کرده و جوش شیرین را اضافه کنید.
پس از ۵ تا ۶ دقیقه دم کشیدن، کیسههای چای را با یک قاشق سوراخدار خارج کنید یا برگهای چای را صاف کنید. سپس جوش شیرین را اضافه کرده و هم بزنید تا کاملاً حل شود.
جوش شیرین کمی واکنش نشان داده و کف میکند، بنابراین حتماً از یک قابلمه بزرگ استفاده کنید. این واکنش آنقدر شدید نیست که از ظرف بیرون بریزد، اما اگر قابلمه تا لبه پر باشد، ممکن است سرریز شود.
مرحله ۳: مخلوط را خنک کنید، سپس زانتان گام و صابون کاستیل را اضافه کنید.
اجازه دهید مخلوط حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بماند تا به دمای اتاق برسد. ابتدا زانتان گام را اضافه کرده، بهشدت هم بزنید تا پخش شود، سپس صابون کاستیل را اضافه کنید. در حین اضافه کردن زانتان گام و صابون، مدام هم بزنید تا مخلوط شروع به غلیظ شدن و کف کردن کند.
هم زدن مداوم به کاهش احتمال گلوله شدن کمک میکند. اگر نگران گلوله شدن هستید، سعی کنید زانتان گام را قبل از اضافه کردن به مخلوط چای، با ۲ تا ۳ قاشق چایخوری (۹.۹ تا ۱۴.۸ میلیلیتر) گلیسیرین مخلوط کنید.
مرحله ۴: ۱۰ قطره اسانس روغنی مورد علاقه خود را برای خوشبو شدن اضافه کنید.
اگر مطمئن نیستید از چه اسانسی استفاده کنید، ترکیبهای مختلف را امتحان کنید. برای مثال، روغن نعنا و رزماری ترکیب خوبی هستند و اسانس نعنا فلفلی ممکن است به رشد مو کمک کند.
اگر به طعم و عطر مرکبات علاقه دارید، از چای و اسانس لیمو یا پرتقال وحشی استفاده کنید.
سعی کنید ۴ یا ۵ قطره روغن درخت چای را با ۵ یا ۶ قطره اسانس لیمو، پرتقال یا اسطوخودوس ترکیب کنید. روغن درخت چای ممکن است به درمان شوره سر و سلامت پوست سر کمک کند.
قبل از استفاده از هر اسانس روغنی، تست حساسیت انجام دهید. ۱ قطره از اسانس را در ۱/۴ پیمانه (۵۹ میلیلیتر) روغن نارگیل یا زیتون مخلوط کنید. ۲ تا ۳ قطره از این مخلوط را روی یک چسب زخم بزنید و آن را روی قسمت داخلی ساعد خود بچسبانید. پس از ۴۸ ساعت بررسی کنید؛ اگر هرگونه نشانهای از تحریک پوست مشاهده کردید، از آن اسانس استفاده نکنید.
مرحله ۵: شامپو را در بطری بریزید.
یک ظرف دارای دهانه (مثل بطری فشاری) تهیه کنید یا یک بطری قدیمی شامپو را بشویید و دوباره استفاده کنید. از یک بطری ۱ گالنی (۳.۸ لیتر) استفاده کنید یا شامپو را بین چند بطری کوچکتر تقسیم کنید. در بطری را باز کنید، یک قیف در دهانه آن قرار دهید و آن را با شامپو پر کنید.
اگر ممکن است، با یک دست قیف و بطری را نگه دارید و با دست دیگر شامپو را بریزید. اگر برای نگه داشتن قابلمه سنگین شامپو به دو دست نیاز دارید، از کسی کمک بگیرید تا بطری را ثابت نگه دارد.
شامپو را به مدت ۲ تا ۳ ماه در یخچال نگهداری کنید. برای راحتی، کل شامپو را در یخچال نگه دارید و مقدار مورد نیاز برای ۲ تا ۳ روز را به حمام ببرید.
برای تهیه مقدار کمتر، کافی است از نصف (یا یکسوم یا یکچهارم) هر ماده استفاده کنید؛ فقط مطمئن شوید که نسبتها را درست رعایت میکنید.
پرسش و پاسخ تخصصی
سؤال: هنگام پخت کیک چقدر باید از زانتان گام استفاده کنم؟
پاسخ تخصصی (گلادیس جان، قناد و موسس Knead Luv):
باید در استفاده از زانتان گام صرفهجویی کنید زیرا یک عامل چسبندگی بسیار قوی است. بهطور کلی، به ازای هر پیمانه آرد بدون گلوتن، باید حدود ۱/۴ تا ۱/۲ قاشق چایخوری زانتان گام اضافه کنید. زانتان گام در شیرینیپزی مانند «چسب» عمل میکند و به اتصال مواد و ایجاد ساختار کمک میکند، بهویژه در دستورهای بدون گلوتن که در آنها گلوتن وجود ندارد.
سؤال: آیا جایگزینهای دیگری برای زانتان گام وجود دارد؟
پاسخ تخصصی (گلادیس جان):
صمغ گوار | گوارگام (Guar gum) هم میتواند مانند زانتان گام عمل کند، اما بافت کیک شما کمی متفاوت خواهد بود. میتوانید با آرد تاپیوکا یا آرد کاساوا آزمایش کنید، زیرا هر دو بدون نیاز به صمغ، به کیک ساختار میدهند. البته به یاد داشته باشید که تاپیوکای زیاد ممکن است بافت کیک را ژلهای کند، بنابراین با دقت اندازه بگیرید.
برای مثال، در دستورهایی مانند نان موز یا نان پنیری برزیلی، کاساوا بهطور طبیعی مواد را به هم میچسباند و نیازی به چسب اضافی نیست. اگر ترجیح میدهید اصلاً از صمغ استفاده نکنید یا به آن حساسیت دارید، میوههایی مثل پوره سیب یا موز له شده نیز به عنوان چسبهای طبیعی بهخوبی عمل میکنند.
سؤال: آیا میتوانم از زانتان گام به عنوان عامل چسبندگی استفاده کنم؟
پاسخ جامعه:
زانتان گام برای تثبیت و چسبندگی در شیرینیپزی عالی عمل میکند؛ اگر رژیم کمکربوهیدرات دارید، جایگزین بسیار خوبی برای آرد یا نشاسته ذرت است!
منبع:
- تارنمای WikiHow




















