اسید اکریلیک (2-پروپنوئیک اسید) یک اسید کربوکسیلیک بسیار واکنش پذیر است که می‌تواند با خود واکنش دهد تا پلی اکریلیک اسید را تشکیل دهد، که به عنوان جاذب در محصولات بهداشتی استفاده می‌شود.

همچنین می‌تواند با الکل ها واکنش داده و اکریلات ها (استرها) را تشکیل دهد که در طیف گسترده‌ای از پلیمرها استفاده می‌شوند. با این حال، پلیمرهایی که معمولاً به عنوان اکریلیک (پلکسی گلاس، منسوجات و غیره) شناخته می‌شوند، حاوی مونومرهای اکریلات هستند اما اغلب از مواد شیمیایی دیگری غیر از اسید آکریلیک تولید می‌شوند.

کوپلیمر یک پلیمر مشتق شده از چند گونه مونومر است. یک کوپلیمر اسید پلی اکریلیک یک پلیمر است که شامل مونومرهای اسید اکریلیک و حداقل یک نوع دیگر از مونومر است. مونومرهایی که کوپلیمر با اسید آکریلیک تشکیل می‌دهند عبارتند از:

• اسید مالئیک
• اتیلن
• ژلاتین

اسید آکریلیک، همچنین شناخته شده به عنوان پروپ-2-انوئیک اسید، یک مایع بی‌رنگ با بوی مشخصاً تند است. این ساده ترین اسید کربوکسیلیک غیر اشباع است که از یک گروه وینیل متصل مستقیماً به یک انتهای کربوکسیلیک اسید تشکیل شده است.

خواص فیزیکی

• ظاهر: مایع بی رنگ
• بو: بوی تند یا ترش
• فرمول مولکولی: C₃H₄O₂
• وزن مولکولی: 72.06 گرم بر مول
• نقطه جوش: 139 درجه سانتیگراد (286 درجه فارنهایت)
• نقطه انجماد: 13 درجه سانتیگراد (55 درجه فارنهایت)
• چگالی: 1.051 گرم بر میلی لیتر در 25 درجه سانتیگراد
• انحلال پذیری: قابل اختلاط با آب، الکل ها، اترها، بنزن، کلروفرم و استون
• نقطه اشتعال: 13 درجه سانتیگراد (55 درجه فارنهایت)
• دمای خود اشتعالی: 400 درجه سانتیگراد (752 درجه فارنهایت)

خواص شیمیایی

• اسیدیته: اسید اکریلیک یک اسید ضعیف است، مشابه اسید استیک.
• واکنش پذیری: به دلیل وجود پیوند دوگانه و گروه کربوکسیلیک، بسیار واکنش‌پذیر است.
• پلیمریزاسیون: اسید اکریلیک به راحتی پلیمریزه می‌شود تا پلی اکریلیک اسید، یک پلیمر محلول در آب مورد استفاده در کاربردهای مختلف، تشکیل دهد.
• استریفیکاسیون: با الکل‌ها واکنش می‌دهد تا استرهای اکریلیک را تشکیل دهد که مونومرهای مهمی برای تولید پلاستیک‌ها و پوشش‌ها هستند.
• واکنش‌های افزودنی: اسید اکریلیک می تواند واکنش‌های افزودنی با معرف‌های مختلف، مانند هالوژن‌ها و هیدروژن هالیدها، انجام دهد.

توجه: اسید آکریلیک یک ماده خطرناک است و باید با احتیاط استفاده شود. این ماده خورنده پوست و چشم است و می‌تواند باعث تحریک تنفسی شود.

کاربردهای اسید آکریلیک

اسید آکریلیک ترکیبی است که در بسیاری از صنایع مانند صنعت پوشک، صنعت تصفیه آب یا صنعت نساجی استفاده می‌شود. در سطح جهانی، پیش‌بینی می‌شود که نرخ مصرف اسید اکریلیک تا سال 2020 به بیش از 8000 کیلو تن برسد.

انتظار می‌رود این افزایش در نتیجه استفاده از این محصول در کاربردهای جدید از جمله محصولات مراقبت شخصی، شوینده‌ها و محصولاتی که برای بی‌اختیاری بزرگسالان استفاده می‌شود، رخ دهد.

به دلیل تجزیه اسید اکریلیک در محیط و سمیت حاد متوسط آن، انتظار نمی‌رود که این ماده شیمیایی در سطوحی که معمولاً در محیط یافت می‌شود، برای حیوانات آبزی یا زمینی سمی باشد.

به عنوان یک ترکیب آلی فرار (VOC)، اسید اکریلیک می‌تواند در حضور سایر پیش‌ماده‌ها به تشکیل مه شیمیایی نوری کمک کند. اثرات سمی حاد ممکن است شامل مرگ حیوانات، پرندگان یا ماهی‌ها و مرگ یا نرخ رشد پایین در گیاهان باشد. اثرات حاد (کوتاه مدت) دو تا چهار روز پس از تماس حیوانات یا گیاهان با یک ماده شیمیایی سمی دیده می‌شود.

اسید اکریلیک سمیت حاد کمی برای حیات آبزی و سمیت بالایی برای پرندگان دارد. داده‌های کافی برای ارزیابی یا پیش‌بینی اثرات کوتاه مدت اسید اکریلیک بر گیاهان یا حیوانات زمینی در دسترس نیست.

اثرات سمی مزمن (طولانی مدت) ممکن است شامل کوتاه شدن طول عمر، مشکلات تولیدمثل، کاهش باروری و تغییرات در ظاهر یا رفتار باشد. اثرات مزمن می‌توانند مدت‌ها پس از اولین مواجهه با یک ماده شیمیایی سمی مشاهده شوند.