سولفات لوریل اتر سدیم (SLES)، همچنین به عنوان تگزاپون شناخته می‌شود، یک ماده شیمیایی سفید یا کمی زرد رنگ، شفاف و خمیر مانند است. این ماده دارای بوی ملایم است و توسط تولیدکنندگان در غلظت‌های ۳۰٪ و ۷۰٪ تولید می‌شود.

این محصول در تولید شوینده‌ها و محصولات مراقبت شخصی استفاده می‌شود زیرا توانایی خوبی در جذب چربی دارد و همچنین در آب محلول است. به همین دلیل، تولیدکنندگان مواد شوینده به ویژه علاقه‌مند به استفاده از SLES یا تگزاپون هستند.

خواص فیزیکی و شیمیایی تگزاپون

حالت فیزیکی و ظاهر

• به‌صورت خمیر روان، شفاف تا زرد کم‌رنگ، با بوی ملایم یا بدون بو (بسته به گرید محصول) عرضه می‌شود.
• معمولاً با غلظت‌های ۷۰٪ ماده فعال (N70) یا ۳۰٪ تولید می‌شود. گریدهای غلیظ‌تر حالت خمیری دارند.

فرمول و ساختار

• نام شیمیایی (INCI): سدیم لورت سولفات (SLES) معمولاً با ۲ واحد اتیلن اکسید (۲ EO).
• فرمول کلی: C₁₂H₂₅(OCH₂CH₂)ₙOSO₃Na که n معمولاً بین ۲ تا ۳ است.
• جرم مولکولی: بسته به تعداد واحدهای EO تغییر می‌کند، به طور مثال برای ۲ EO حدود ۳۸۲ گرم بر مول.

حلالیت و ویسکوزیته

• به شدت محلول در آب بوده و محلول‌هایی پایدار یا ژل تا حدود ۲۸٪ ماده فعال ایجاد می‌کند. بالاتر از این غلظت به صورت خمیری درمی‌آید.
• ویسکوزیته: در غلظت‌های بالا بسیار زیاد (بیش از ۱۰٬۰۰۰ میلی‌پاسکال‌ثانیه در دمای ۲۰ °C) و قابل تنظیم با نمک‌ها یا آمیدها است.

pH و چگالی

• pH محلول آبی: بین ۷ تا ۹ (خنثی تا کمی قلیایی).
• چگالی: حدود ۱٫۰۵ تا ۱٫۱۰ گرم بر سانتی‌متر مکعب در ۲۰ °C.

ویژگی‌های حرارتی و آتش‌گیری

• نقطه جوش: بیش از ۱۰۰ °C.
• نقطه اشتعال: بیش از ۱۰۰ °C، دمای خودسوزی حدود ۲۵۰ °C.
• در شرایط عادی غیرقابل اشتعال است.

پایداری و نگهداری

• از نظر شیمیایی در شرایط عادی پایدار است؛ باید از تماس با اکسیدکننده‌های قوی جلوگیری شود.
• شرایط نگهداری: در جای خنک و خشک، در دمای زیر حدود ۳۰ °C برای حفظ روانی و ماندگاری بهتر.

جدول خلاصه خواص

کاربردهای سولفات لوریل اتر سدیم (SLES) یا تگزاپون N70

SLES یک سورفکتانت آنیونی غلیظ با قدرت کف‌کنندگی بالا، پاک‌کنندگی قوی، چربی‌زدایی مؤثر و سهولت رقیق شدن با آب است. این ماده در صنایع مختلف به‌کار می‌رود که مهم‌ترین موارد آن عبارتند از:

1. محصولات آرایشی، بهداشتی و مراقبت شخصی

• شامپوهای سر: عامل اصلی کف و پاک‌کنندگی.
• شامپو بدن، ژل دوش و فوم حمام: ایجاد کف غلیظ و شست‌وشوی مؤثر.
• صابون مایع و مایع دستشویی: ماده فعال اصلی در فرمولاسیون.
• خمیر دندان و ژل اصلاح: ایجاد کف و بهبود حس استفاده.
• کرم‌ها، لوسیون‌ها و رنگ مو: به‌عنوان امولسیفایر و عامل پخش‌کننده.

2. شوینده‌های خانگی

• مایع ظرفشویی: چربی‌زدایی قوی و ایجاد کف پایدار.
• پودر و مایع لباسشویی: شست‌وشوی مؤثر انواع پارچه.
• شوینده‌های چندمنظوره: پاک‌کردن سطوح مختلف.

3. کاربردهای صنعتی و فنی

• شوینده‌های صنعتی: تمیز کردن تجهیزات و سطوح در کارخانه‌ها.
• صنعت نساجی: به‌عنوان مرطوب‌کننده، پخش‌کننده رنگ و تمیزکننده الیاف در ریسندگی و بافندگی.
• صنعت داروسازی: در کرم‌ها و پمادهای موضعی و برای شست‌وشوی تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی.
• نفت و گاز: امولسیفایر در فرآیند جداسازی نفت از آب و کمک به حذف ناخالصی‌ها در پالایش.
• کشاورزی: مرطوب‌کننده در کودها و امولسیفایر در آفت‌کش‌ها برای اختلاط بهتر با آب.

کاربردهای تگزاپون در تولید رنگ:

تگزاپون (SLES – Sodium Lauryl Ether Sulfate) در صنعت رنگ بیشتر به‌عنوان سورفکتانت و عامل امولسیفایر استفاده می‌شود، ولی نقش دقیقش بسته به نوع رنگ (آب‌پایه یا روغنی) متفاوت است.

1. عامل مرطوب‌کننده و پخش‌کننده رنگدانه‌ها
   • ذرات رنگدانه را در آب یا امولسیون به‌خوبی مرطوب می‌کند.
   • باعث توزیع یکنواخت رنگدانه‌ها و جلوگیری از تجمع آن‌ها می‌شود.
2. بهبود قابلیت اختلاط رنگ‌ها
   • کمک می‌کند اجزای رنگ (رنگدانه، بایندر، افزودنی‌ها) بهتر با هم مخلوط شوند.
3. پایداری امولسیون در رنگ‌های آب‌پایه
   • در رنگ‌های اکریلیک یا لاتکس، به پایدار ماندن امولسیون کمک می‌کند و مانع جداشدگی فازها می‌شود.
4. کاهش کشش سطحی
   • باعث افزایش ترشوندگی سطوح و چسبندگی بهتر رنگ به بستر می‌شود.
5. بهبود شست‌وشوی تجهیزات
   • در خط تولید رنگ، تگزاپون به‌عنوان پاک‌کننده برای شست‌وشوی میکسرها و تانک‌ها هم استفاده می‌شود.

البته در رنگ‌های روغنی یا حلال‌پایه معمولاً از تگزاپون استفاده نمی‌شود چون این ماده پایه‌آب است و با حلال‌های آلی سازگار نیست. بیشترین استفاده آن در رنگ‌های آب‌پایه (latex, acrylic) است.

فروش عمده تگزاپن (تگزاپون)